Lastiğin Görevleri
Araç yükünü taşımak.
Direksiyon ile verilen yönü izlemek.
Motordan gelen gücü ileri/geri hareket olarak yansıtmak.
Emniyetli bir şekilde hem ıslak,hem de kuru zeminde aracı
durdurmak.
Amortisörlerde yardımcı olarak sürüş keyfini artırmak.
Lastiğin Yapısal Özellikleri Tekerlek
lastiklerinin yapılarında, gerek yüksek mukavemeti
karşılamak üzere naylon, rayon,polyester gibi elyaf esaslı
kordlarla, çelik kordlar bulunmaktadır. Topuk dayanımları
ise çelik teller yardımıyla sağlanır. Birbirinden farklı
karakterdeki bu elemanların bir arada tutulması ve hizmet
anında zeminle temasın güvenle sağlanmasıyla, yanaklardaki
esneme kabiliyetinin verilmesi görevini lastik karışımı
üstlenir.
Lastik karışımını doğal ve sentetik kauçuklarla, ana
dolgu olarak karbon karaları oluşturur.Bunlara ilave olarak
karbon karaları oluşturur. Bunlara ilave olarak
vulkanizasyon elemanları bulunmaktadır.Karışımın işlenmesi
ve homojenliği için kimyasal yağlar kullanılır.
Çapraz Katlı Lastikler
Lastik teknolojisinin başlangıcında kullanılan ilk
gövde yapısıdır.Bu lastikleri gövdesini oluşturan tekstil
esaslı "kord" iplikleri birbiri üzerine,lastik yönüne 35-40
derece açı yapacak şekilde çapraz olarak
yerleştirilmiştir.Bu yapı dioganal veya konvansiyonel olarak
da adlandırılır.Ölçü tanımında "-" veya "D"ile belirtilir.

Radyal Lastikler
Değişen ve gelişen otomotiv
sektörünün,gereksinimlerini karşılamak üzere geliştirilen
bir yapıdır.Bu lastiklerde gövde yapısı,üstün özellikli
rayon,naylon,polyester gibi tekstil esaslı kordların
lastiğin dönüş yönüne 90 derecelik açı yapacak şekilde
yerleştirilmeleri sonucu oluşan kuşaklarda,belirli açıda
çelik kord kuşak katlarının tatbik edilmesi sonucu oluşan
yapıdır.Aynı zamanda radyal yapı,sadece tekstil esaslı ve
lastiğin dönüş yönüne göre sıfır derece ve belli açıdaki
kordlardan oluşan kuşakların tatbik edilmesiylede
oluşabilir.Ölçü tanımında "R" harfi ile beliritilir.

Tubeless ve Tube-Type Lastikler
Araçlarda yüke karşılık gelen tepki kuvvetini
karşılayan,lastiklerde jant arasına sıkıştırılan hava
basıncıdır.Lastikler sadece hava basıncının sıkıştırıldığı
kılıflardır.Sıkıştırılmış hava basıncının tutulması,iç
lastiklere veya dış lastiklerin iç kısmına tatbik edilen ve
sızdırmazlık sağlayan liner tabaka yardımıyla sağlanır.İç
lastikli kullanılan dış lastiklere Tube-type,iç latiksiz
kullanılan dış lastiklere Tubeless lastik denir.
"Pirelli (P) 185/60 R 14 82 H P6000 Tubeless" ölçü
ifadesinde;
*Pirelli Üretici firma
*(P) Binek otomobil lastiği
*P6000 Lastik desen kodu
*185 Nominal kesit genişliği (mm)
*60 Kesit oranı,seri(basıklık)
*R Gövde yapısı (Radyal)
*14 Jant çapı(inç)
*82 Yük indeksi
*H Hız sembolü
*Tubeless İç lastiksiz
Hız sembolü,bir lastiğin yük indeksi ile belirtilen
azami yükte yapabileceği maksimum hızı ifade eden bir
kodlamadır.Hız sembolleri tablosunda ise harflerin
belirttiği maksimum hızlar verilmiştir.
Yük indeksi,bir lastiğin hız sembolü ile beliritilen en
yüksek hızda taşınabileceği azami yükü belirten bir
kodlamadır.Yük indeksleri tablosunda ,farklı yük
indekslerine tekabül eden,lastik başına taşınabilecek azami
yük miktarları kg. cinsinden verilmiştir.
Lastiğin Üretim Tarihi
*DOT XJ J3 XJJX 208 ifadesinde
*DOT :Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada onay
sembolü
*XJ:Lastiği üreten firma ve üretildiği fabrika kodu
*J3: Lastik ölçüsünü belirten kod
*XJJX :Lastik belirten kod
*208Üretim tarihi,lastiğin 1998'in 20.haftasında
üretildiğini göstermektedir.
Yara Tamiri
Pratikte,tubeless otomobil lastiklerinin tamiri
değişik malzemelerin kullanıldığı iki farklı yöntemle
yapılır.Bunlar;herbiri için farklı tipte malzeme ve teçhizat
kullanılan,yara tamirinde en uygun ve tavsiye edilen bir
yöntem olan Mantar Yama (PRP) ile lastiğin yara alan
bölgesinin kuşingam adı verilen dolgu maddesiyle doldurulup
pişirilmesi ve içeriye get konulması yöntemiyle yapılan
Takviyeli Yara Tamiridir.

Harici bir darbe sonucu yara almış/delinmiş lastiklerin
incelenmesi,uygun alet ve ekipmanla tamirinin
yapılması,sadece bu işlemi yapan kişinin sorumluluğundadır.
Tamir işlemi;bu konuda eğitilmiş kişilerce yapılmalıdır.
* Lastikteki delinme,tabanda belirtilen bölgede ise mantar
yama ile takviyesiz yara tamiri yapılabilir.
* Lastik hız semboşü "H" (210 km/saat) ve altı ise delik
çapı azami 6 mm. ve lastik daha önce tamir edilmemiş ise
tamir edilebilir.
* 240 km/saat ve üstü hız sembollü lastiklerin tamir
edilmesi sakıncalıdır.
* Liner tabakada çatlama ve kesilme,kırılma ve aşırı
deformasyon varsa,tamir yapılmamalı ve lastik kesinlikle
yenisiyle değiştirilmelidir.
* Tamirde temizlik çok önemlidir.Yara tamir
malzemesi,sadece temiz yüzeye yapışır.Yara bölgesinin içten
dıştan konik bir zımpara taşıyla iyice temizlenmesi ve yara
içindeki serbest kalan çelik kuşak tel uçlarının,elmas uçlu
bir matkapla alınması gerekir.Bu işlem iyi yapılmazsa,ilerde
çelik kuşak uçları çalışma yaparak paslanabilir ve yara
tamir malzemesine hasar vererek,lastiği hizmet dışı
bırakabilir.

* Tamir malzemesinin kullanılacağı yerdeki kauçukla
kesinlikle benzer özellikler taşıması gerekir.Eğer
kullanılan malzeme kauçuk esaslı değilse esnemesi,gerilmesi
ve lastik bünyesinde oluşan ısıya tepki özelliği farklı
olacağından,ayrılma yapar.
* Yara tamirinin yüksek sıcaklığa sahip ütülerle
yapılması,lastikte istenmeyen sorunlar çıkarır.Ütünün temas
ettiği alandaki kauçuk yeniden pişerek,orjinal
özelliklerinde bir bölümünü yitirir.Kuşaklarda açılmalar ve
lastik tabanında şekil bozuklukları oluşabilir.

* Hasarlı lastik janttan çıkarılıp iç kısmı dikkatlice
incelenmelidir.Çok kısa süre de olsa,havasız lastik üzerinde
yürüme,karkastaki kordlara zarar verebilir.Liner'da
(tubeless lastiklerde olan ve hava sızdırmazlığı sağlayan
tabaka) çatlamalar olabilir.
Lastiğin yara almış bölgesinin,fitil yamayla tamir
edilmesi,ilerde sorun çıkarabileceğinden sakıncalıdır.
|